سرقفلي وجهي است كه مالك محل تجاري در آغاز اجاره علاوه بر اجور از مستاجر ميگيرد تا محل را به او اجاره دهد يا مستاجر كه حق انتقال به غير دارد و به موجر سرقفلي پرداخته در قبال انتفاع منافع به مستاجر دست دوم از او دريافت ميكند و يا مستاجري كه به موجب شروط ضن عقد امتيازاتي دارد كه مانع از تخليه عين مستاجره به وسيله موجر است، در قبال اسقاط اين امتيازات و استرداد مورد اجاره به مالك از وي ميگيرد. به اين ترتيب ملاحظه ميشود كه سرقفلي پديدهاي است ناشي از اعمال اراده آزاد طرفين عقد اجاره و ايجاد آن به هيچ وجه (برخلاف كسب و پيشه)جنبه قهري ندارد.
ـ اجاره طبق تعريف قانون مدني عقدي است كه به موجب آن مستاجر مالك منافع عين مستاجره ميشود. بنابراين سرقفلي هم مربوط به اجاره است اما در عقد اجاره روابط طرفين نظر به مقررات قانون مدني و قانون روابط موجر و مستاجر دو حالت پيدا ميكند:
1ـ اگر انتقال منافع بدون اخذ وجهي جهت انتقال حقوق تجاري صورت گيرد (تحت عنوان سرقفلي) اين عقد اجاره بدون سرقفلي ناميده ميشود.
2ـ اگر انتقال منافع با اخذ وجهي تحت عنوان سرقفلي صورت گيرد كه در نتيجه (مبلغ ماهيانه اجاره هم كم خواهد بود) در اين صورت اجاره با حق سرقفلي ناميده ميشود.
نتيجه اينكه اجاره از عقدي است كه طي آن منافع ملك براي مدت معيني در قبال اجارهبها در طول مدت اجاره به مستاجر منتقل ميگردد. اما سرقفلي عوض و بدل امتيازي است كه مالك منافع به صورت يكجا به ديگري منتقل مينمايد.
